■ Siêu bão thế kỷ đổ bộ

Vào thứ Bảy, ngày 7 tháng 9 năm 2024, cơn bão số 11 (tên quốc tế: Yagi) đã đổ bộ vào miền Bắc Việt Nam, bao gồm cả Hà Nội. Theo phân loại của Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp Hải quân Hoa Kỳ (JTWC), đây là một “siêu bão” – cấp độ mạnh nhất, với tốc độ gió cực đại 67 m/s (240 km/h) và áp suất trung tâm 915 hPa.

Bão Yagi đã gây ra những thảm họa chưa từng có trên khắp Đông Nam Á, khiến hơn 300 người thiệt mạng và gây thiệt hại kinh tế hơn 400 tỷ yên tại Việt Nam, được ghi nhận là cơn bão thảm khốc chỉ xảy ra một lần trong một thế kỷ.

Gió mạnh đã quật đổ nhiều cây xanh, gây ngập lụt trên diện rộng tại khu vực trung tâm Hà Nội và đe dọa tính mạng của người dân. Các vụ sạt lở đất đã gây thiệt hại nghiêm trọng tại các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam. Nhiều ngành kinh tế như nông nghiệp, sản xuất và logistics chịu ảnh hưởng nặng nề, đặc biệt là tại tỉnh Lào Cai, nơi có địa hình chủ yếu là đồi núi.

Nhà máy thủy điện do chúng tôi sở hữu và vận hành, đặt tại tỉnh này, cũng không thể tránh khỏi những thiệt hại do thiên tai gây ra.

Chú thích: Bản tin về cơn bão Yagi

■ Lũ lụt, sạt lở đất và tình trạng cô lập ở mức kỷ lục

Vào Chủ nhật, ngày 8 tháng 9, bão Yagi đã đổ bộ vào Nhà máy Thủy điện Ngòi Phát. Do lượng mưa xối xả tương đương 25% lượng mưa cả năm, một trận lũ kỷ lục với lưu lượng lên tới 1.900 m³/giây (tương đương thể tích của bốn bể bơi trường tiểu học và trung học cơ sở tại Nhật Bản) đã đổ vào hồ chứa.

Trước khi lũ đến, đập đã ngừng tích nước để phát điện nhằm đảm bảo an toàn cho công trình, thông qua việc sử dụng hệ thống tối ưu hóa vận hành đập mới được đưa vào sau khi chúng tôi tham gia đầu tư vào dự án. Tuy nhiên, lượng nước đổ về quá lớn, vượt ngoài mọi dự đoán, đã buộc đập phải xả lũ khẩn cấp.

Tại nhà máy điện nằm ở hạ lưu của đập, dòng nước đục mang theo bùn đất đã tràn qua bức tường bê tông cao 8 mét và chảy vào khu vực cửa xả hạ lưu của nhà máy. May mắn là nhờ các cuộc diễn tập phòng chống thiên tai được tổ chức hằng năm và sự chuẩn bị trước cho bão Yagi, đã không có thương vong về người cũng như thiệt hại đối với các công trình, thiết bị.

Vào thứ Hai, ngày 9 tháng 9, trong khi mưa lớn vẫn tiếp diễn và công tác ứng phó với lũ vẫn đang được triển khai, ba vụ sạt lở đất đã xảy ra tại các khu vực gần nhà máy điện, khiến bùn đất bao phủ khu vực xung quanh.

Một đội hỗ trợ ứng phó và khắc phục sự cố khẩn cấp, bao gồm cả ban lãnh đạo cấp cao của công ty dự án, đã được cử từ Hà Nội đến hiện trường. Tuy nhiên, một phần tuyến đường dẫn vào nhà máy đã bị sập do sạt lở, buộc đoàn phải đi đường vòng, khiến thời gian tiếp cận hiện trường bị kéo dài.

Ngoài ra, một vụ sạt lở khác trong tỉnh đã làm đổ trạm thông tin liên lạc phục vụ khu vực lân cận, khiến mọi liên lạc với hiện trường bị gián đoạn. Nhà máy điện rơi vào tình trạng bị cô lập trong những điều kiện vô cùng khắc nghiệt.

Trong suốt thời gian đó, với mong muốn tất cả nhân viên nhà máy đều an toàn, tôi cùng các nhân viên người Việt đã phối hợp chặt chẽ với nhà máy cũng như trụ sở chính để nắm bắt tình hình mới nhất, lập kế hoạch, thảo luận và hỗ trợ triển khai các biện pháp khôi phục.

Chúng tôi luôn suy nghĩ mỗi ngày về những việc cần phải làm, những việc có thể làm, và nhanh chóng đưa chúng vào thực hiện.

Chú thích: Nhà máy điện trước và sau bão Yagi.

Chú thích: Sạt lở đất gần nhà máy điện sau bão Yagi.

■ Điều động đội hỗ trợ và khắc phục sự cố khẩn cấp – Giá trị DNA được kiểm chứng

Vào thứ Ba, ngày 10 tháng 9, trong khi mưa vẫn tiếp tục kéo dài, một vụ sạt lở đất mới đã xảy ra gần nhà máy điện. May mắn là không có thiệt hại về người hoặc cơ sở vật chất của nhà máy. Tuy nhiên, do một số thiết bị bị bùn đất làm tắc nghẽn, nhà máy vẫn chưa thể khôi phục việc phát điện.

Nhà máy đã khẩn cấp đề nghị chính quyền địa phương và các công ty xây dựng hỗ trợ điều động máy ủi để nạo vét bùn đất. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, việc hỗ trợ khắc phục hậu quả cho cộng đồng là ưu tiên hàng đầu, nên nhà máy buộc phải tự tiến hành nạo vét bằng phương pháp thủ công kết hợp với năm máy xúc mà họ đã rất vất vả mới huy động được.

Trong khi cả nhóm đang nỗ lực hết sức để khôi phục việc cung cấp điện cho khu vực trong thời gian sớm nhất, hai nhân viên người Việt đã tự nguyện đề nghị được cử đến hiện trường để tham gia công tác hỗ trợ khắc phục sự cố.

Cả hai đều là kỹ sư điện có chứng chỉ hành nghề, với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phát điện thủy điện, và rõ ràng họ là những người rất phù hợp với nhiệm vụ này.

Bên cạnh đó, thông qua các cuộc trao đổi hằng ngày với công ty dự án và ban lãnh đạo của đối tác góp vốn, tôi nhận thấy các đối tác đặt nhiều kỳ vọng vào sự hỗ trợ trực tiếp của chúng tôi tại hiện trường. Bản thân tôi cũng hiểu rõ rằng việc cử hai nhân viên này đến hiện trường là phương án tối ưu nhất xét trên tổng thể.

Tuy nhiên, hiện trường vẫn luôn tiềm ẩn nguy cơ xảy ra lũ lụt và các vụ sạt lở đất tiếp diễn. Đứng giữa hai ưu tiên lớn nhất là đảm bảo an toàn cho cấp dưới và khôi phục hoạt động phát điện trong thời gian sớm nhất để cung cấp điện trở lại cho khu vực, tôi đã vô cùng trăn trở khi phải đưa ra một quyết định có thể ảnh hưởng đến tính mạng của các nhân viên cũng như gia đình họ.

Sau nhiều cuộc thảo luận với các nhân viên người Việt và ban lãnh đạo về các biện pháp bảo đảm an toàn, đồng thời tôn trọng ý chí mạnh mẽ của từng thành viên trong nhóm, chúng tôi đã quyết định cử đội hỗ trợ khôi phục khẩn cấp đến hiện trường, với ưu tiên cao nhất là bảo đảm an toàn.

Những cuộc trao đổi đó cũng là khoảnh khắc khiến chúng tôi phải suy ngẫm về ý nghĩa của Humanity – về cách con người nên sống và hành động vì nhau.

Kết quả là, đến thứ Tư, ngày 11 tháng 9, cả hai đã đến hiện trường an toàn và phối hợp chặt chẽ với công ty dự án để khôi phục hoạt động phát điện.

Trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt khi mạng lưới thông tin liên lạc bị gián đoạn, cả hai đã nỗ lực hết mình để đánh giá chính xác tình hình tại hiện trường, triển khai các biện pháp đối phó và xây dựng phương án khôi phục tối ưu nhất.

Những hành động đó chính là minh chứng rõ nét cho tinh thần Gembality – khả năng đưa ra quyết định và hành động dựa trên thực tế tại hiện trường.

Chú thích: Công tác nạo vét bằng máy xúc
(phương pháp chuyển tiếp bằng gầu, công tác thu gom được thực hiện liên tục cả ngày lẫn đêm).

■ Beyond — Ánh sáng ở cuối đường hầm

Nhờ vào nỗ lực của công ty dự án và các cổ đông, cuối cùng chúng tôi đã cùng nhau vượt qua thảm họa lịch sử chưa từng có này. Nhà máy điện đã khôi phục hoạt động phát điện chỉ sau 10 ngày và tiếp tục cung cấp nguồn điện ổn định cho cộng đồng địa phương, góp phần hỗ trợ nền tảng cho quá trình khôi phục cuộc sống của người dân, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động tái thiết trên toàn tỉnh Lào Cai.

Thảm họa do bão Yagi gây ra đã mang đến vô số tổn thất và khó khăn, đồng thời buộc chúng tôi phải đối mặt với thực tế không thể tránh khỏi rằng các nhà máy điện năng lượng tái tạo phải luôn song hành và thích ứng với thiên nhiên trên hành trình hướng tới mục tiêu trung hòa carbon.

Tuy nhiên, câu chuyện của những con người đã cùng nhau vượt qua hoàn cảnh khắc nghiệt ấy không chỉ đơn thuần là câu chuyện về ứng phó với thiên tai. Trong nghịch cảnh, công ty dự án và

các cổ đông đã hỗ trợ lẫn nhau, cùng nhau tập hợp trí tuệ, củng cố niềm tin và sát cánh tiến về phía trước, hướng tới một “Beyond” mới – xây dựng các biện pháp ứng phó thiên tai vững mạnh và kiên cường hơn trong tương lai.

Chú thích: Tháng 12 năm 2024 – Chụp cùng các nhân viên tại căng tin của nhà máy điện
(gia đình của chúng tôi). (Hàng ghế đầu, người thứ ba từ bên phải: ông Kunihiro – CEO Khối Kinh doanh).

Chú thích: Tháng 2 năm 2025– Thăm và động viên công tác khôi phục tại nhà máy điện.

(Hàng đầu, từ trái sang: tác giả, ông Phong – PGD, ông Trường – PGD, ông Cường – Tổng Giám đốc, ông Imai – Phó Tổng Giám đốc Điều hành (khi đó), ông Miyajima – Tổng Giám đốc TTVN (khi đó), ông Kurata – Tổng Giám đốc Bộ phận Phát triển Next Mobility (khi đó), và chị Linh – Thư ký).